Alle dossiers
Dossier

Potjes-Cultuur

De beruchte "Decemberkoorts". In het laatste kwartaal worden budgetten in allerijl opgemaakt aan hardware, meubilair en onzinrapporten om budgetkortingen in het nieuwe jaar te voorkomen. Elke post lijkt klein, maar rijksbreed, over honderden budgethouders, telt het op tot honderden miljoenen die niets toevoegen.

Omvang dossier

€ 600 tot € 800 mln

extrapolatie (Optelsom): CBS Q4-patroon

Lijkt op een ander dossier: waar ligt de grens?

Dit dossier gaat over geld dat wél wordt uitgegeven, maar onnodig: de decemberkoorts verbrandt het potje om het leeg te krijgen vóór het jaar om is. Het spiegelbeeld, geld dat juist blijft liggen of wordt geparkeerd in fondsen buiten het zicht van het parlement, staat in het andere dossier. Beide zijn symptomen van dezelfde begrotingssystematiek (de eindejaarsmarge), met tegenovergestelde uitkomst.

Naar Geld dat het doel nooit bereikt
Trendanalyse
€ 700 mln2022€ 800 mln2023€ 800 mln2024
De verticale as begint niet op nul, zodat de verschillen tussen de jaren zichtbaar blijven. De labels tonen de werkelijke bedragen.
Gedetailleerde cijfers
JaarBedrag / IndicatorToelichting
2022€ 700 mlnschattingQ4-piek circa 12% boven het kwartaalgemiddelde (CBS, casus 879)
2023€ 800 mlnschattingExtrapolatie van het CBS Q4-patroon (casus 879)
2024€ 800 mlnschattingExtrapolatie van het CBS Q4-patroon (casus 879)
Waarom dit onnodig is

Het systeem straft zuinigheid af: wie geld overhoudt, wordt volgend jaar gekort, en dus wordt het potje in december leeggemaakt om het budget te behouden. Dat is geen fraude maar een systeemfout die zich elk jaar herhaalt, niet door slechte mensen maar door slechte prikkels.

Hoe het wel kan

Budget-carryover: sta afdelingen toe 10 tot 20% van hun budget mee te nemen naar het volgende jaar als beloning voor besparing. Koppel de volgende begroting los van 'wat is er opgemaakt'. Monitor de Q4-piek openbaar per organisatie; wat zichtbaar wordt, verdwijnt vanzelf.

Zo telt het op
Q4-uitgavenpiek boven het kwartaalgemiddelde (CBS-patroon)circa 12%
Doorgetrokken over de beïnvloedbare rijksuitgaven€ 600 tot 800 mln / jr (extrapolatie)
Waar het in gaat zitten (meldingen, geen meting)hardware, meubilair, cursussen, ad-hoc advies

Losse posten van een paar honderd of duizend euro tellen rijksbreed op tot een orde van € 600 tot 800 miljoen per jaar die niets toevoegt, puur omdat "het potje op moet". Hoe dat bedrag over hardware, meubilair en advies verdeeld is, is nooit gemeten: dat vergt de departementale Q4-cijfers via Woo.

Bron / aanname: Extrapolatie o.b.v. CBS Overheidsfinanciën, Q4-patroon (casus 879); departementale uitsplitsing: zie de onderzoekslijst.

Signalen uit het veld (In onderzoek)
NIET GEVERIFICEERD
Anonieme Ambtenaar

"In december worden laptops die nog prima werken massaal vervangen omdat 'het potje leeg moet'."

Inkoop-signaal

"Extreme drukte bij leveranciers van kantoormeubilair specifiek in de weken 50 t/m 52."

Geraadpleegde bronnen
Beschik je over bewijs?

Werk je bij de overheid of een uitvoeringsinstantie? Help ons verspilling te stoppen door anoniem informatie te delen.

Veilig & Anoniem Melden